Adalar’da Yıkım ve Atık Taşımacılığında Asbest Tehlikesine Karşı Sıkı Denetim Çağrısı

İstanbul’un tarihi ve doğal mirası Prens Adaları’nda son dönemde artan yıkım ve yenileme çalışmaları, ciddi çevre ve sağlık risklerini beraberinde getiriyor. Özellikle eski binalarda yaygın olarak bulunan asbest maddesinin kontrolsüz sökümü ve taşınması, hem ada sakinlerini hem de Marmara Denizi’ni tehdit ediyor.
Çevre ve iş sağlığı uzmanları, Adalar Belediyesi ve ilgili kurumların yıkım izni vermeden önce bina sahiplerinden zorunlu olarak talep etmesi gereken belgeleri şöyle sıralıyor:

Asbest Envanteri ve Asbest Söküm Planı (Zorunlu): 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği gereği, yetkili sertifikalı uzmanlarca hazırlanan raporlarda asbestin varlığı, türü ve konumları laboratuvar analizleriyle belgelenmeli. Asbest varsa söküm planı, personel sertifikaları, izolasyon yöntemleri ve atık paketleme detayları zorunlu.
Tehlikeli Atık Yönetim Planı: Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında asbest, kurşun boya gibi tehlikeli maddelerin ayrı toplanması, lisanslı taşıyıcı ve bertaraf tesisi bilgileri ile Ulusal Atık Taşıma Formu (UATF) taahhüdü.
Yıkım Yöntemi ve Güvenlik Planı: Toz bastırma, gürültü önlemleri, çevre binalara (okul, hastane) koruma tedbirleri.
İş Sağlığı ve Güvenliği Belgeleri: Risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitim belgeleri ve koruyucu ekipman listesi.

Uzmanlar, özellikle ada dışına ana karaya taşınacak atıklar için kuralların çok daha katı olduğunu vurguluyor: “Adalardan deniz yoluyla atık taşımak, karadaki yıkımlardan farklı olarak denizcilik mevzuatı ile birlikte çevre ve iş sağlığı kurallarının kesişiminde yönetilmek zorunda. Asbestli atıklar için ‘gemi buldum, yükler geçeriz’ yaklaşımı hem hukuki hem sağlık açısından suç teşkil eder.”

Deniz Taşımacılığında Kritik Adımlar:

Asbestli/tehlikeli atık varsa: Lisanslı tehlikeli atık taşıyıcısı ve gemisi, Liman Başkanlığı izni, kapalı konteyner/sızdırmaz ambalaj zorunlu. Açık güverte veya branda ile taşıma yasak.
Adadan iskeleye kara taşıması: Elektrikli araçlar, kapalı kasa veya big-bag, toz bastırma ve çift kat ambalaj.
Deniz aşaması: Yük manifestosu, sigorta, denizle temas önleyici sabitleme.
Ana karaya varış: Lisanslı araçla bertaraf tesisine transfer, UATF kara ayağı.
Kurum onayı zinciri: Adalar Belediyesi, İBB Çevre Koruma, Liman Başkanlığı, Çevre İl Müdürlüğü ve Çalışma Bakanlığı.

Uzmanlar, belediyelerin pasif değil aktif denetleyici rol üstlenmesi gerektiğini belirterek şöyle devam ediyor: “Asbest envanteri raporu olmadan yıkım başlatılmamalı. ‘Asbest yoktur’ ibaresi dahi laboratuvar analizine dayanmalı. Komşu halk bilgilendirme ve deniz kirliliği riski önlemleri ihmal edilmemeli.”

Uzmanlar, Adalar’ın hassas ekosistemi ve Marmara Denizi’nin mevcut kirlilik yükü düşünüldüğünde, bu kurallara tam uyumun hayati önem taşıdığını belirtiyor. Vatandaşlar ve yapı sahipleri, yasal süreçleri takip ederek hem kendi sağlıklarını hem de adaların doğal güzelliklerini korumaya davet ediliyor.