27 Mayıs’ın Tanıklığı: “Yassıada’da Haber Sızmaması İçin Sıkı Tedbirler”

1960 darbesinin hemen ardından Yassıada’da kurulan özel mahkemeler ve tutukluluk süreci, dönemin basınında geniş yer buluyordu. Cumhuriyet Gazetesi’nin 22 Haziran 1960 tarihli nüshasına ait bir kupür, o günlerin gergin atmosferini ve ada hayatının perde arkasını günümüze taşıyor.

İSTANBUL – Türk siyasi tarihinin en kırılgan dönemlerinden biri olan 27 Mayıs 1960 darbesi sonrası sürece ışık tutan tarihi bir belge gün yüzüne çıktı. Sanatçı tarafından bir kâğıt üzerine titizlikle iliştirilen Cumhuriyet Gazetesi kupürü, Yassıada’daki tutukluların dış dünyayla olan bağının nasıl kesilmeye çalışıldığını ve adada yaşanan trajikomik olayları gözler önüne seriyor.

“Haber Sızmaması İçin Çok Sıkı Tedbirler”

Gazetenin manşetinde yer alan “Yassıadadan haber sızmaması için çok sıkı tedbirler alındı” ifadesi, dönemin askeri yönetiminin bilgi akışı üzerindeki kontrolünü simgeliyor. Haberin detaylarında, siyasi tutukluların muhafaza edildiği Yassıada’da dışarıya bilgi sızmasını engellemek amacıyla yeni önlemlerin devreye sokulduğu belirtiliyor.

Çatallı Kavga ve İlk Resimler

Kupürde dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise adadaki günlük yaşama dair verilen çarpıcı bir detay. Haberde, kahvaltı sırasında çıkan bir münakaşada bir milletvekilinin cebine sakladığı çatal ile arkadaşını yaraladığı iddia ediliyor. Bu tür haberlerin, dönemin basınında tutuklu siyasetçileri itibarsızlaştırma amacıyla mı yoksa gerçek bir gerginliğin sonucu mu olduğu tarihçiler arasında hala tartışma konusu.

Kupürdeki fotoğrafta ise Yassıada’daki ilk kadın tutukluların askerler eşliğinde yemekhaneye gidişi görülüyor. Fotoğraf altı yazısında Nuriye Pınar, Neclâ Tekinel, Nazlı Tlabar ve Perihan Arıburnu gibi isimlerin adada olduğu notu düşülmüş.

Nazlı Tlabar Notu ve Arşivin Değeri

Belgeyi özel kılan unsurlardan biri de sanatçının kâğıdın arkasına düştüğü “Nazlı Tlabar” notu. Demokrat Parti’nin önemli kadın figürlerinden biri olan ve o dönem Yassıada’da yargılanan Nazlı Tlabar’ın isminin bu şekilde vurgulanması, belgenin kişisel bir tarih anlatısı veya bir sanat projesinin parçası olduğunu düşündürüyor.

1960’ın Ekonomi Panoraması: Altın Fiyatları

Haberin yanında yer alan küçük bir sütun ise dönemin ekonomik gerçekliğini fısıldıyor. 21 Haziran 1960 tarihli altın fiyatlarına göre; Cumhuriyet altını 104.50 – 105.00 TL, Reşat altını ise 128.00 – 130.00 TL bandında işlem görüyordu.

Bu kupür, sadece bir haber metni değil; Türkiye’nin demokrasi tarihindeki sancılı bir dönemin, sansürün, hürriyet kısıtlamalarının ve kişisel trajedilerin kâğıt üzerine yapıştırılmış somut bir kanıtı niteliğinde.