İstanbul V Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 7 Ocak 2026 tarihli kararı, tarihi yapılarda yangın güvenliği önlemlerinin nasıl alınacağı konusunda yeni bir tartışma başlattı. Büyükada’daki Splendid Palace Otel için alınan kararda, binanın cephesine dış yangın merdiveni eklenmesinin tarihi dokuyu bozacağı gerekçesiyle izin verilmedi. Bunun yerine, yangın tedbirlerinin bina içinde çözülmesi gerektiği vurgulandı. Karar, ahşap ve tarihi binalarda dış merdiven uygulamasının genel olarak kaldırıldığı şeklinde yorumlansa da, uzmanlar bunun vaka bazlı bir uygulama olduğunu belirtiyor.
Kurul’un kararında, otelin 1. grup tescilli kültür varlığı statüsü nedeniyle cephe siluetinin, karakterinin ve özgün açıklıklarının korunması ön planda tutuldu. Kararda, “Yangın ile ilgili tedbirlerin Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in Tarihi yapılarda alınacak yangın tedbirlerinde uyulacak ilkeler (Madde 167/B) ve Tarihi yapılara ilişkin uygulama (Madde 167/C) maddelerinde yer alan hükümler doğrultusunda cephede müdahale içermeyecek şekilde yapı içerisinde çözümlenmesine” atıf yapıldı. Bu, yangın merdivenlerinin iç mekanlarda tasarlanabileceğini işaret ediyor. Kararda ayrıca, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) İtfaiye Daire Başkanlığı’nın görüşüne başvurulduğu ve kurum müdürünün karar lehinde tutum aldığı belirtiliyor. İBB’nin de tarihi dokuyu koruma odaklı yaklaşımı desteklediği ifade ediliyor.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007/12937 sayılı, son güncellemelerle), tarihi yapılar için özel bir bölüm ayırıyor. Madde 167/A’da tarihi yapıların yangın tedbirlerinde genel kuralların esnetilebileceği belirtilirken, Madde 167/B’de şu ilkeler sıralanıyor:
Madde 167/C ise, bu yapılara ilişkin uygulamalarda Onuncu Kısım hükümlerinin (genel yangın koruma kuralları) geçerli olduğunu, ancak dış müdahalelerin sınırlı tutulacağını vurguluyor. Uzmanlara göre, iç yangın merdivenleri mümkündür ve hatta tercih edilebilir; örneğin, mevcut merdivenlerin yangına dayanıklı hale getirilmesi veya iç kaçış yollarının güçlendirilmesiyle. Ancak, bu çözümlerin bina planına uygun olması ve düzenli denetim gerektirdiği unutulmamalı.
Karar, “Tarihi bina mı önemli, insan canı mı?” sorusunu yeniden gündeme getirdi. Özellikle 21 Ocak 2025’te Bolu Kartalkaya’daki Grand Kartal Otel yangını, bu tartışmanın fitilini ateşliyor. O faciada, otelin ahşap dış kaplaması nedeniyle yangın hızla yayılmış ve 78 kişi (34’ü çocuk) hayatını kaybetmişti. Yangın, mutfak bölümünde başlamış, yetersiz kaçış yolları ve dış cephe malzemelerinin etkisiyle felakete dönüşmüştü. Soruşturmada otel sahibi, işletmeci ve belediye yetkilileri dahil 9 kişi tutuklanmıştı.
Bolu yangını, ahşap unsurlu binalarda dış yangın merdivenlerinin hayat kurtarıcı olabileceğini gösterse de, Splendid Palace kararı gibi iç çözümlerin de güvenli olabileceğini savunanlar var. Uzman bir görüşe göre; “İç merdivenler, doğru tasarlanırsa daha etkili olabilir; çünkü dış merdivenler hava koşullarından etkilenir ve tarihi binalarda estetik bozulma yaratır. Ancak, her binada risk analizi şart” diyor. Öte yandan, itfaiye uzmanları, iç kaçış yollarının duman birikimi riskini artırabileceğini belirterek, yönetmeliğin esnetilmesinin can kaybına yol açabileceğini uyarıyor.
Yetkilileri, kararın Büyükada gibi sit alanlarında tarihi mirası korurken can güvenliğini de sağladığını savunuyor. Ancak, muhalif görüşler, Bolu faciası gibi olayların tekrarlanmaması için dış merdiven zorunluluğunun genel kural olması gerektiğini belirtiyor.
Bu karar, Türkiye genelinde ahşap ve tarihi binalar için emsal teşkil edebilir mi? Uzmanlar, evet derken, güvenlik önlemlerinin sıkı denetimle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
