Adalar Bisikletçi Esnafını Bekleyen Hukuki Ve Ticari Riskler

İncelediğimiz taslak metinler, mevcut bisiklet kiralama esnafının bağımsız işletme yapısını sonlandırarak, tüm kontrolün tek bir merkezde ve büyük ölçüde Yapıdrom A.Ş. yönetiminde toplanmasını öngörmektedir. Metinlerde yer alan maddeler incelendiğinde, esnaf açısından ortaya çıkan temel riskler şunlardır:

RUHSAT VE SERMAYE KAYBI RİSKİ

• Esnaf, 01.01.2027 tarihinden itibaren bireysel bisiklet kiralama faaliyetini sonlandırmak ve mevcut plaka/lisanslarını kurulan yeni şirkete devretmek veya tahsis etmek zorundadır.
• İdari veya mevzuatsal nedenlerle devrin mümkün olmaması halinde, esnafın söz konusu plakalar için şirket lehine gayrikabili rücu (geri dönülemez) vekaletname vermesi şart koşulmaktadır.
• Bu durum, esnafın yıllardır kendi adına kullandığı ruhsatlar üzerindeki bağımsız tasarruf hakkını ve mülkiyet güvencesini tamamen ortadan kaldırmaktadır.
• Sisteme sadece plakalar dahil edilecek; esnafın mevcut bisikletleri ortaklık operasyonuna alınmayacak ve kiralamalar yalnızca Yapıdrom’un sağladığı bisikletlerle yapılacaktır. Bu madde, esnafın elindeki mevcut bisiklet ve ekipman yatırımının atıl duruma düşmesine neden olacaktır.

10 YILLIK BAĞLILIK VE REKABET YASAĞI

• Sözleşmelerde esnaf için 120 aylık (10 yıl) asgari bir bağlayıcılık süresi öngörülmektedir.
• Bu 10 yıllık uzun süre boyunca, işletme modeli başarısız olsa dahi haklı sebep olmaksızın sistemden ayrılmak veya plakaları yapı dışına çıkarmak kesinlikle yasaklanmıştır.
• Esnafın Adalar ilçesi sınırlarında bağımsız bir bisiklet kiralama sistemi kurması, kendi dükkanından kiralama yapması veya bu nitelikte bir faaliyete iştirak etmesi tamamen yasaktır.
• Çok daha kritik bir risk olarak; bu rekabet yasağı esnafın kendisiyle sınırlı kalmamakta; eş, çocuk, anne-baba ve kardeş gibi yakın akrabalarını da kapsamaktadır.

YÖNETİM DEVRİ VE ADALETSİZ GELİR PAYLAŞIMI

• Kurulan Adi Ortaklık’ta Yapıdrom “Yönetici Ortak” konumundadır ve banka hesaplarının yönetimi, tahsilat, personel işe alımı, teknolojik altyapı kararları ile resmi kurumlarla ilişkiler gibi hayati konularda tek başına karar alma yetkisine sahiptir.
• Esnafın tek meşru gelir kaynağı sistemden dağıtılacak kâr payı olacak; elden doğrudan müşteri tahsilatı yapması ağır ihlal sayılacaktır.
• Gelir modeli doğrudan ciro üzerinden değil, net kâr üzerinden kurgulanmıştır. Toplanan brüt gelirden personel, yazılım, lisans, sigorta ve belediye bedelleri gibi pek çok masraf düşüldükten sonra kalan tutar Yapıdrom ve Şirket arasında %50-%50 paylaşılacaktır. Esnafın kurduğu şirket de kendi hissesine düşen bu paydan şirket masraflarını çıkardıktan sonra kalan tutarı hissedarlara dağıtabilecektir. Giderlerin yüksek tutulması esnafın eline geçecek kârı doğrudan eritecektir.
• Sözleşmeye taraf olmamasına rağmen, Yapıdrom’a esnafın hisselerini devretmek istemesi durumunda önalım hakkı tanınmıştır. Bu özel imtiyaz, teknoloji şirketinin zamanla esnafın hisselerini toplayarak sistemi tamamen ele geçirmesine zemin hazırlayabilir.