Büyükada’da Navigasyonun Gösteremediği Yollar

Büyükada’da yaz aylarında yokuşları çıkarken ilginç bir manzaraya sıkça rastlarsınız: Ellerinde bisikletlerini taşıyarak yokuşu tırmanmaya çalışan günübirlik ziyaretçiler…

Çoğunun elinde ise bir akıllı telefon vardır. Ekranda açık olan navigasyon, onlara adanın “en kısa yolunu” göstermektedir.

İşte burada küçük ama önemli bir sorun başlar.

Büyükada’da en kısa yol her zaman en kolay yol değildir. Hatta bazen tam tersidir.

Örneğin iskeleden Aya Yorgi’ye, Rum Yetimhanesi’ne ya da adanın yüksek kesimlerine, Tepeköy’e, İsa tepesine gitmek isteyen bir ziyaretçi, navigasyonun önerdiği en kısa güzergâhı seçtiğinde kendisini oldukça dik bir yokuşta bulabilir. Özellikle bisikletle gelenler için bu yollar ciddi bir fiziksel mücadeleye dönüşebilir. Bir süre sonra bisikletin üzerinde ilerlemek yerine bisikleti ellerinde taşımaya başlayan ziyaretçiler görürsünüz.

Oysa Büyükada’yı bilen bir ada sakini için başka seçenekler vardır.

Mesela Lunapark yönüne gitmek isteyenler açısından Nizam veya Maden yolu biraz daha uzun olabilir; fakat daha rahat, daha düzenli ve büyük ölçüde daha kolay bir güzergâhtır. Navigasyon yalnızca mesafeyi hesaplar. Ada sakini ise yolun eğimini, zemini, bisikletle çıkılıp çıkılamayacağını ve yürüyüşün ne kadar yorucu olacağını bilir.

Çünkü Büyükada sadece haritadaki çizgilerden ibaret değildir.

Telefonu Biraz Bırakıp Başını Kaldırmak

Son yıllarda hayatımıza giren navigasyon uygulamaları büyük bir kolaylık sağladı. Artık kimse yolunu kaybetmek istemiyor; birkaç saniye içinde telefon ekranından gideceği yeri bulabiliyor.

Fakat bunun başka bir sonucu da oldu.

Eskiden insanlar birbirlerine yol sorardı.

“Affedersiniz, Aya Yorgi’ye nasıl gidebilirim?”

“Rum Yetimhanesi’ne hangi yoldan çıkmak daha kolay?”

“Lunapark’a bisikletle hangi yoldan gitsek daha rahat olur?”

Bugün ise çoğu insan telefonuna bakıyor ve yoluna devam ediyor.

Oysa Büyükada’da bazen en iyi navigasyon, yerel bir insana sormaktır.

Ben adada elinde telefonuyla yön arayan bir ziyaretçi gördüğümde bazen kendim soruyorum:

“Nereye gidiyorsunuz?”

“Ne görmek istiyorsunuz?”

“Yürüyerek mi, bisikletle mi gitmek istiyorsunuz?”

“En kısa yolu mu arıyorsunuz, yoksa en rahat yolu mu?”

Çünkü bu soruların cevabı güzergâhı tamamen değiştirebilir.

Büyükada’da Yol Sormaktan Çekinmeyin

Ziyaretçilere küçük bir önerim var:
Telefonunuzu tamamen kapatın demiyorum. Ama arada bir cebinize koyun. Başınızı kaldırın, çevrenize bakın ve bir ada sakinine yol sorun. Çekinmeyin.

Kimse sizi terslemek zorunda değil. Aksine, Büyükada’da yaşayan insanların önemli bir bölümü ziyaretçilerine yardımcı olmaktan memnuniyet duyar. Çünkü ada yalnızca gezilecek bir yer değil, aynı zamanda insanların yaşadığı bir mahalledir.

Bir ziyaretçiye doğru yolu göstermek, bazen sadece “şu sokaktan dönün” demek değildir.

“Buradan gitmeyin, çok dik.”

“Biraz uzatın ama şu yolu kullanın, daha rahat.”

“Bisikleti burada bırakıp yürüyün.”

“Şu saatlerde güneş daha fazla vurur, diğer taraftan gidin.”

gibi küçük bilgiler verebilirsiniz.

Bunların hiçbiri navigasyon ekranında görünmez. Yokuşlar gözükür ama kimse dikkat etmez.

En Kısa Yol mu, En Güzel Yol mu?

Büyükada’nın güzelliği biraz da burada.

Navigasyon size en kısa yolu gösterebilir.

Ama adalı size en uygun yolu gösterebilir.

Bazen biraz daha uzun bir yol seçmek, daha az yorulmak anlamına gelir. Bazen birkaç yüz metre fazla yürümek, dik bir yokuşla mücadele etmekten çok daha keyiflidir. Bazen de yanlış yola girdiğinizi düşündüğünüz bir anda, yol üzerinde karşılaştığınız bir ada sakini size hiç bilmediğiniz güzel bir manzarayı, eski bir köşkü veya sakin bir sokağı gösterebilir.

Teknoloji hayatımızı kolaylaştırdı. Navigasyon da bunun en güzel örneklerinden biri.

Ama teknoloji bize mesafeyi söyler; insan ise bazen yolculuğun kendisini anlatır.

Bu nedenle Büyükada’ya geldiğinizde telefonunuzdaki navigasyona güvenin, ama yalnızca ona güvenmeyin.

Arada bir durun.

Başınızı kaldırın.

Çevrenize bakın.

Ve birine sorun:

“Buradan en kolay nasıl giderim?”

Göreceksiniz, Büyükada’da size yolu gösterecek birileri mutlaka vardır. Çünkü bazı yolları haritalar değil, insanlar bilir.