Zaman zaman okur dostlardan sitemli bir soru geliyor: “Neden Prinkipo? Nereden çıktı bu isim?”
Şüphesiz bugün adamızın resmî ve yerleşmiş ismi Büyükada’dır ve bu ismin değişmesi ya da dönüştürülmesi söz konusu değildir. Ancak Prinkipo da bu adanın tarihsel hafızasında hep vardı. Çok eski çağlardan Antik dönemden erken Cumhuriyet yıllarına kadar bu güzel coğrafya bu isimle anıldı; zaten kelime anlamı itibarıyla da “Büyük Ada” demektir.
Buradaki temel mesele isim yarıştırmak değil, geçmişte yapılan isim değişikliklerinin mantığını sorgulamaktır. Yakın tarihimizde, sırf kökeni Türkçe değil düşüncesiyle asırlık isimler bir gecede değiştirildi. Eğer mantık yalnızca dil kökenine dayanacaksa, bu yaklaşımı nereye kadar sürdürebiliriz? Ankara ismi de antik döneme uzanıyor. Trabzon, Sinop , Giresun veya daha onlarca şehir ve beldemizin isim kökeni eski medeniyetlere dayanıyor. O hâlde hepsinin ismini değiştirmek mi gerekir?
Şehirlerin ve sokakların hafızasıyla oynamanın kent kültürüne ne kattığını iyi düşünmek lazım. İsimlerle uğraşmak, ardından o isimlerin temsil ettiği dokuyu ve eski güzelim mimariyi yıkıp yerine beton yapıları dikmek bir “yenileme” değil, kent kimliğini yıpratmadır.
Asıl yenilenmesi ve dönüştürülmesi gereken alanlar bambaşkadır. Gerçek bir yenileme iradesi gösterilecekse; çevreyi kirleten, baca gazı kükürtsüzleştirme tesisi bulunmayan, toz filtreleri çalışmayan veya yetersiz kalan kömür yakıtlı termik santrallere bakılmalıdır. İnsan sağlığını ve doğayı doğrudan etkileyen bu tesisleri modern standartlara kavuşturmak, gerçek ve faydalı bir yenileşmedir.
Çocukluğumuzun geçtiği sokakları, yürürken anılarımızı tazelediğimiz mekânları aradığımızda, onların tarihsel katmanlarının yok sayıldığını görmek içimizde haklı bir burukluk yaratıyor.
Büyükada’mızın bugünkü kimliğini korurken tarihsel geçmişine de saygı duymak, yüzeysel değişikliklerden çok daha kıymetli bir sorumluluktur.
