Fenerbahçe ile Beşiktaş arasındaki son derbi, yalnızca sahadaki skoruyla değil, iki takımın kadro yapılanması açısından da önemli bir tablo ortaya koydu.
İki takımın ilk 11’lerine bakıldığında yabancı futbolcuların ağırlığı dikkat çekerken, Beşiktaş’ın daha fazla yerli oyuncuyla sahaya çıkması Türk futbolunun yıllardır tartıştığı önemli bir soruyu yeniden gündeme getirdi:
Büyük kulüpler, kendi altyapılarından yetişen futbolculara ne kadar şans veriyor?
Bugün Avrupa’nın başarılı kulüplerine bakıldığında, altyapıdan yetişen futbolcuların yalnızca sportif bir tercih olmadığı görülüyor. Bu oyuncular kulübün kimliğini, taraftarla bağını ve ekonomik sürdürülebilirliğini güçlendiriyor.
Altyapı futbolcusu kulübün gerçek yatırımcı değeridir
Bir kulübün kendi altyapısından yetiştirdiği futbolcu için yüksek bonservis bedeli ödemesine gerek yoktur.
Oyuncu küçük yaşlardan itibaren kulübün futbol anlayışını öğrenir. Kulübün kültürünü, tarihini, taraftarını ve formasının anlamını bilir.
Bu nedenle altyapıdan A takıma çıkan bir futbolcu, yalnızca bir oyuncu değildir.
Kulübün kendi ürettiği bir değerdir.
Başka bir kulüpten 20–25 milyon avroya transfer edilen futbolcu kısa vadede önemli bir sportif katkı sağlayabilir. Ancak altyapıdan yetişen oyuncu, sportif katkısının yanında kulübe ekonomik değer de yaratabilir.
Başarılı olması halinde Avrupa kulüplerinin dikkatini çeker ve önemli bir bonservis geliri sağlayabilir.
Yerli futbolcu aynı zamanda ekonomik modeldir
Türk futbol kulüplerinin en büyük sorunlarından biri yüksek transfer harcamaları ve buna bağlı finansal yüklerdir.
Her sezon kadroyu çok sayıda yabancı futbolcuyla değiştirmek, transfer ücretleri, menajer komisyonları, maaşlar ve imza paraları nedeniyle ciddi maliyet oluşturur.
Altyapıya yatırım ise farklı bir ekonomik model yaratır.
Bir futbolcunun çocuk yaşlarda kulübe kazandırılması, eğitilmesi ve profesyonel seviyeye getirilmesi başlangıçta sabır ister.
Fakat yatırımın karşılığı çok büyüktür.
Oyuncu A takımda başarılı olursa kulüp hem sportif performans kazanır hem de ileride yapılabilecek transferden önemli gelir elde edebilir.
Dolayısıyla iyi altyapı, kulübün gelecekteki transfer bütçesini kendi içinde üretmesi anlamına gelir.
Taraftarın kendi çocuğu sahada
Altyapıdan yetişen futbolcunun bir başka önemli özelliği vardır:
Taraftarla kurduğu bağ.
İstanbul’un bir semtinden, Anadolu’nun bir kentinden veya kulübün futbol okulundan yetişmiş bir genç, yıllar sonra o kulübün formasını giydiğinde taraftar kendisini daha farklı hisseder.
Çünkü sahadaki futbolcu artık sadece transfer edilmiş bir profesyonel değildir.
O, tribünün içinden çıkmış bir çocuktur.
Bu bağ, futbolun ekonomik boyutuyla ölçülemeyecek kadar değerlidir.
Ancak altyapı oyuncusunu oynatmak cesaret ister
Burada kulüp yönetimlerine ve teknik direktörlere büyük görev düşüyor.
Genç futbolcunun ilk birkaç maçında hata yapması normaldir.
Tecrübeli yabancı futbolcunun yaptığı hata bazen “oyunun gereği” olarak görülürken, genç yerli futbolcunun yaptığı hata hemen eleştirilebiliyor.
Bu yaklaşım değiştirilmelidir.
Genç oyuncuya süre vermek, ona sınırsız kredi açmak anlamına gelmez. Ancak gelişebilmesi için düzenli olarak gerçek maç deneyimi kazanması gerekir.
Bir futbolcunun yalnızca antrenmanda iyi olması yeterli değildir.
Asıl gelişim, 40–50 bin kişinin önünde oynanan maçlarda gerçekleşir.
Büyük kulüplerin görevi yalnızca kupa kazanmak değildir
Fenerbahçe, Beşiktaş, Galatasaray ve Trabzonspor gibi büyük kulüplerin Türk futbolundaki etkisi yalnızca kazandıkları kupalarla ölçülemez.
Bu kulüpler aynı zamanda Türk futbolunun oyuncu üretim merkezleri olmalıdır.
Her sezon birkaç genç futbolcunun A takım kadrosuna alınması, bunlardan bir veya ikisinin düzenli olarak oynatılması ve başarılı olanların Avrupa’ya transfer edilmesi, Türk futbolunun uzun vadeli gelişimine ciddi katkı sağlayabilir.
Böyle bir sistem kurulursa milli takım da bundan yararlanır.
Çünkü milli takımın oyuncu havuzu yalnızca yurtdışında yetişen futbolculara veya yüksek bedellerle transfer edilen isimlere bağlı kalmaz.
Avrupa’nın başarılı kulüplerinden alınacak ders
Avrupa’nın birçok büyük kulübünde altyapı, transfer politikasının alternatifi değil, tamamlayıcı unsurudur.
Kulüp bir yandan ihtiyaç duyduğu yıldız futbolcuyu transfer ederken diğer yandan altyapısından yetişen oyuncuya kadroda yer açar.
Doğru model budur.
Amaç bütün takımı altyapı oyuncularından kurmak değildir.
Amaç, pahalı yıldızların yanında kulübün kendi yetiştirdiği gençleri de sisteme dahil etmektir.
Tecrübeli oyuncu genç futbolcuya yol gösterir. Genç oyuncu ise takıma dinamizm, aidiyet ve geleceğe dönük ekonomik değer kazandırır.
Derbinin verdiği mesaj
Son Fenerbahçe-Beşiktaş derbisi bu açıdan üzerinde düşünülmesi gereken bir örnek oluşturdu.
Kadrolardaki yabancı oyuncu ağırlığı, Türk futbolunda artık alışılmış bir görüntü haline geldi.
Ancak futbol yalnızca bugün kazanılacak maçtan ibaret değildir.
Bir kulübün gerçek başarısı, bugünün takımını kurarken yarının takımını da yetiştirebilmesidir.
Transfer piyasasında milyonlarca avro harcayan kulüp kısa vadede güçlü bir kadro kurabilir.
Fakat kendi futbolcusunu yetiştiren kulüp, uzun vadede kendi geleceğini kurar.
Türk futbolunun artık yalnızca “hangi yabancı futbolcuyu transfer edelim?” sorusunu değil,
“Hangi genç Türk futbolcusunu yetiştirip A takıma kazandıralım?”
sorusunu sorması gerekiyor.
Çünkü altyapı gider kalemi değil, geleceğe yapılan yatırımdır.
İyi bir altyapı sistemi; kulübe futbolcu, taraftara aidiyet, milli takıma oyuncu ve kulübe gelecekte önemli transfer geliri kazandırabilir.
Bugün 17 yaşındaki bir gence forma vermek risk gibi görünebilir.
Ama yarın o futbolcu Avrupa’nın büyük kulüplerinden birinde oynuyorsa, dün alınan o risk aslında kulübün yaptığı en doğru yatırım olabilir.
Türk futbolunun geleceği daha fazla transferde değil, daha iyi futbolcu yetiştirmektedir.
