Sabahları WhatsApp gruplarından gelen günaydın mesajlarına bakıyorum; neredeyse hepsinde köpüklü bir kahve görseli var. “Gününüz güzel olsun, kahveniz taze olsun…” Oysa biz kahveyi ithal ederiz; Yemen’den, Kolombiya’dan, Brezilya’dan gelir. Çeşit çeşit işlenir; espresso, latte, americano olur ve fincanı 100 ile 200 TL arasında satılır.
Bizim asıl kültürümüz ise Rize’de, Doğu Karadeniz’de yetişen yerli çayımızdır. Bazılarının burun kıvırdığına bakmayın; bizim çayımız yumuşak içimlidir, kokuludur, bizim damak tadımıza tam uygundur.
Seylan veya Hint çayları serttir, bizde alışkanlık yapmaz. Sabahları Kadıyoran’da bahçede oturup çayımı demlerim; gelip geçen komşulara selam verirken bir iki bardak şekersiz, birkaç damla limon damlatılmış çayımı yudumlarım.
Doğru çay demlemenin bir adabı vardır. Sallama poşet çaylar hem mikroplastik riski taşır hem de çabuk renk versin diye renklendirici içerebilir. Tavsiye edilmez.
İdeal demleme şöyle olmalıdır:
• Suyun Dinlendirilmesi: Çaydanlıktaki su kaynadıktan sonra ateşten alınıp kabarcıkların yatışması beklenir.
• Demin Eklenmesi: Kaynar su demliğe aktarıldıktan sonra üzerine kişi sayısına göre (yaklaşık 1-2 yemek kaşığı) dökme Rize çayı eklenir. Arzuya göre farklı aromalı kaliteli çaylar da paçal yapılabilir.
• Ağır Kısık Ateş: Demlik çaydanlığın üzerine konarak kısık ateşte yaprakların dibe çökmesi beklenir. Bu süreç yaklaşık 15–20 dakika sürer.Gittiğim mekânlarda veya vapurda motorda çayın nasıl demlandiğini sorduğumda sık sık “gerektiği kadar” yanıtını alıyorum.
Bu bürokratik ve baştan savma cevap bir kenara, usulünce demlenmiş bir Rize çayının yeri ayrıdır.
Bugün Büyükada’da kıyı kafelerinde bir bardak ince belli çay 40 TL ile 60 TL arasında değişiyor, lüks mekânlarda ise 100 TL’yi buluyor. Şeker bile kullanmadığımız bir bardak çay için bu rakamlar elbette yüksek; ancak yabancı kahve zincirlerindeki makine kahvelerine ya da niteliksiz poşet çaylara kıyasla özümüzü temsil ediyor.
Gününüz aydın, sağlığınız daim olsun. Siz yine de yerli üretimimiz olan o güzel yumuşak içimli Türk çayından vazgeçmeyin.
