Üç Londra, Üç Dünya1971 – 1984 – 2001

İngiltere’ye hayatım boyunca üç farklı dönemde gittim.
Her gidişim yalnızca bir seyahat değil, aynı zamanda dünyanın değişimini gösteren bir zaman penceresi oldu.

1971’de üniversite öğrencisi olarak üç aylık yaz stajı için,
1984’te çalışan bir mühendis olarak eşimle bir gezi için,
2001’de ise şirket ortaklık görüşmeleri için Londra’ya gittim.

Bu üç seyahat arasında yalnızca yıllar değil, adeta farklı dünyalar vardı.

⸻

1971 – Vizesiz Avrupa

1971 yazında ODTÜ Makina Mühendisliği öğrencisiydim. İngiltere’de üç aylık bir staj fırsatı çıktı. Pasaportumu aldım, biletimi aldım ve Londra’ya gittim.

O yıllarda Türk vatandaşlarından İngiltere vizesi istenmiyordu.

Bugünün gençleri için bu durum biraz şaşırtıcı gelebilir. Ama 1970’lerde Avrupa’ya seyahat etmek bugünkü kadar zor değildi. Pasaportu olan biletini alır ve giderdi.

Londra’ya ilk indiğimde beni en çok etkileyen şey şehir düzeni oldu.

Metro sistemi mükemmel çalışıyordu.
Otobüsler dakikti.
İnsanlar sıraya giriyordu.

Bu metro ağı, dünyanın en eski metro sistemi olan London Underground idi ve 19. yüzyıldan beri çalışıyordu.

Şehirde en çok vakit geçirdiğim yerlerden biri British Museum oldu. Dünyanın dört bir yanından getirilen eserleri görmek genç bir mühendis adayı için büyüleyiciydi.

Bir diğer favori yerim ise Hyde Park idi. Londra’nın ortasında devasa bir yeşil alan.

İngiliz toplumunda beni en çok etkileyen şey ise nezaket oldu. “Please” ve “Sorry” kelimeleri günlük hayatın ayrılmaz bir parçasıydı.

⸻

1984 – Thatcher İngiltere’si

İngiltere’ye ikinci gidişim 1984 yılında oldu.

Bu kez öğrenci değil, çalışan bir mühendis olarak Londra’ya gitmiştim.

Ülkenin başında Margaret Thatcher vardı ve İngiltere ciddi bir ekonomik dönüşümden geçiyordu.

Devlet sektörünün küçültülmesi, özelleştirmeler ve sendikalarla yaşanan çatışmalar ülkenin gündemindeydi.

Özellikle madencilerin grevi İngiltere’de büyük bir siyasi tartışma yaratmıştı.

Ancak Londra aynı zamanda hızla küresel bir finans merkezi haline geliyordu. Finans dünyasının kalbi olan City of London, uluslararası bankalar ve yatırım kuruluşlarıyla büyüyordu.

1971’de gördüğüm Londra’ya göre şehir çok daha uluslararası bir görünüm kazanmıştı. Göçmen nüfus artmış, restoranlar ve mahalleler çok kültürlü bir yapıya dönüşmüştü.

⸻

2001 – Küresel finans merkezi

İngiltere’ye üçüncü gidişim 2001 yılında oldu.

Bu kez Londra’ya uluslararası şirket ortaklık görüşmeleri için gitmiştim.

Dünya artık tamamen farklıydı. Sovyetler Birliği dağılmış, küreselleşme hızlanmış, internet ekonomisi yükselmişti.

Londra Avrupa’nın en güçlü finans merkezlerinden biri haline gelmişti.

Yeni finans bölgesi olan Canary Wharf, gökdelenleriyle hızla yükseliyordu.

Ancak bu dönemde önemli bir fark vardı.

Artık Türk vatandaşlarının İngiltere’ye gitmesi için ciddi bir vize süreci gerekiyordu.

1971’de vizesiz gidilen ülkeye artık resmi başvurular, randevular ve çok sayıda belge ile giriliyordu.

⸻

Bugün İngiltere vizesi

Bugün İngiltere’ye turistik seyahat etmek isteyen bir Türk vatandaşının ödemesi gereken vize ücretleri oldukça yüksek.

Yaklaşık olarak:
• 6 aylık ziyaretçi vizesi: £127
• 2 yıllık çok girişli vize: £475
• 5 yıllık çok girişli vize: £848
• 10 yıllık çok girişli vize: yaklaşık £1059

10 yıllık vize alsanız bile İngiltere’de tek seferde en fazla 6 ay kalabiliyorsunuz.

1971’de serbest olan bir seyahat bugün hem bürokratik hem de mali açıdan oldukça ağır ve masraflı hale gelmiş durumda.

⸻

1971 Londra fiyatları – bugün

1971’de Londra’da:
• metro bileti birkaç pence
• müzeler ücretsiz
• ucuz öğrenci pansiyonları vardı

Bugün ise Londra dünyanın en pahalı şehirlerinden biri sayılıyor.

Bir metro yolculuğu birkaç pound, bir otel gecesi ise yüzlerce pound olabiliyor.

Ama değişmeyen bazı şeyler var:

Parklar hâlâ bakımlı.
Müzeler hâlâ büyük ölçüde ücretsiz.
Şehir planlaması hâlâ örnek gösteriliyor.

⸻

Değişen dünya, değişen pasaport ve vize

Benim hafızamda üç farklı Londra var:

1971 – genç bir öğrencinin keşfettiği disiplinli Avrupa şehri
1984 – ekonomik dönüşüm yaşayan bir ülke
2001 – küresel finans merkezi

Ama aslında değişen yalnızca Londra değil.

Dünya da değişti.

1970’lerde Avrupa’ya gitmek kolaydı.

Bugün ise banka hesap dökümleri, randevular ve vize ücretleri gerekiyor.

Eskiden dünya daha açık görünüyordu.

Bugün ise sınırlar görünmez şekilde daha sıkı.