Anadolu Ajansı’nın haberine göre TEİAŞ, nisan ayı için 17 elektrik üretim santraline toplam 1,23 milyar TL kapasite mekanizması ödemesi yapacak. Resmî gerekçe açık: elektrik arz güvenliğini sağlamak ve sistemin sürekliliğini desteklemek.
Ancak bu mekanizmanın giderek artan ölçeği, enerji politikaları açısından daha temel bir soruyu gündeme getiriyor: Türkiye, gerçekten arz güvenliğini mi finanse ediyor, yoksa ekonomik ömrünü tamamlamış, verimliliği düşük ve çevresel performansı zayıf santralleri sistemde tutmak için sürekli bir mali yük mü üstleniyor?
Bugün kapasite ödemelerinden faydalanan santrallerin önemli bir kısmı, yüksek verimlilik standartlarının gerisinde kalan, düşük ısıl değerli (LHV) kömür kullanan veya çevresel kontrol teknolojileri (özellikle ESP ve FGD sistemleri) yetersiz tesislerden oluşuyor. Bu tablo, kısa vadeli arz güvenliği gerekçesiyle uzun vadeli yapısal dönüşüm ihtiyacının ertelendiği izlenimini güçlendiriyor.
Elbette elektrik sisteminde “kurulu güç” kadar “kullanılabilir güç” de kritik öneme sahiptir. Pik talep dönemlerinde devreye girebilecek yedek kapasitenin bulunması, hiçbir ülke için göz ardı edilemez bir zorunluluktur. Ancak sorun, bu ihtiyacın hangi teknolojiler ve hangi maliyetlerle karşılandığı noktasında ortaya çıkmaktadır.
Eğer kamu kaynakları, ekonomik ömrünü tamamlamış ve çevresel maliyetleri yüksek santrallerin ayakta kalmasına yönlendiriliyorsa, burada bir verimlilik tartışması kaçınılmaz hale gelir. Aynı kaynaklar, talep tarafı yönetimi, enerji depolama sistemleri, şebeke esnekliği veya yenilenebilir enerji entegrasyonu gibi alanlara yönlendirildiğinde çok daha sürdürülebilir sonuçlar üretilebilir.
Kapasite mekanizmasının mevcut haliyle, “geçiş dönemi aracı” olmaktan çıkıp “kalıcı bir destek rejimi” algısı oluşturması da ayrıca değerlendirilmesi gereken bir husustur. Enerji dönüşümünün hızlandığı bir dönemde, geçmiş teknolojileri sübvanse eden yapılar, uzun vadede sistemin rekabet gücünü zayıflatma riski taşır.
Uygulanan kapasite mekanizması tamamen gereksiz değildir; ancak ölçeği, süresi ve hedeflemesi yeniden düşünülmelidir. Aksi halde iyi niyetli bir arz güvenliği aracı, farkında olmadan verimsizliğin finansman mekanizmasına dönüşebilir.
⸻
Dipnot
Anadolu Ajansı, “Elektrik santrallerine 1,23 milyar liralık kapasite mekanizması desteği”, TEİAŞ duyurusu, 25 Mayıs 2026.
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
