Kınalıada’da Budama Sezonu: “Bakım mı, Tepe Kesme mi?”

İSTANBUL / ADALAR – Adalar Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Park ve Bahçeler birimleri, Kınalıada Mahallesi genelinde ağaç budama çalışmalarına hız verdi. Kış hazırlıkları kapsamında yürütülen çalışmalarda, özellikle sokak aralarındaki ve kamu alanlarındaki ağaçlar “gençleştirme” adı altında budanıyor.

Belediye yetkilileri, çalışmanın amacının fırtınalı havalarda devrilme riskini azaltmak ve yol güvenliğini sağlamak olduğunu belirtirken; çevre sakinleri ağaçların formunun bozulmasından endişeli. Uzmanlar ise fotoğraflara yansıyan “ağır budama” tekniğinin ağaç sağlığına zarar verebileceği konusunda uyarıyor.

Budanan dalların akıbeti de merak konusu. Adalar Belediyesi’nin geçmiş açıklamalarında belirttiği üzere, bu dalların bir kısmının öğütülerek kompost yapılması hedefleniyor. Ancak ada genelinde daha fazla “mobil yongalama makinesi” kullanılarak atıkların yerinde geri kazanılması, sürdürülebilirlik açısından kritik önem taşıyor.

Adalar (Kınalıada) sakinleri ve doğaseverler için oldukça hassas bir konu olan ağaç budama çalışmaları, her yıl olduğu gibi bu yıl da tartışmaları beraberinde getiriyor. Paylaştığınız fotoğraflar ışığında; belediyenin uyguladığı teknikleri, doğru budama kriterlerini ve atıkların nasıl değerlendirilebileceğini detaylandıralım.

Bu Budama Doğru Bir Şekilde mi Yapılıyor?

Fotoğraflarda görülen uygulama, literatürde “Tepe Kesme” (Topping) veya çok ağır bir “Gençleştirme Budaması” olarak adlandırılır.

• Belediyelerin Bakış Açısı: Genellikle fırtınada dalların kırılmasını önlemek, elektrik tellerine zarar vermesini engellemek veya ağacın kontrolsüz büyümesini durdurmak için bu yöntemi seçerler.
• Uzmanların Bakış Açısı: Modern ağaç bakım standartlarına göre bu yöntem hatalıdır. Bir ağacın ana gövdesini veya kalın ana dallarını bu şekilde “kabaklama” yöntemiyle kesmek, ağacı strese sokar, ömrünü kısaltır ve kesilen yerlerden mantar/hastalık kapmasına neden olur. Ayrıca yeni çıkan sürgünler (su sürgünleri) ana gövdeye zayıf bağlanır ve ileride daha büyük güvenlik riski oluşturur.

Doğru Budama Nasıl Olmalı?

Doğru bir budama süreci şu ilkeleri takip etmelidir:

• Zamanlama: Çoğu ağaç için yaprak döktükleri kış sonu (Aralık-Mart) en uygun zamandır.
• %25-30 Kuralı: Bir ağacın canlı tacının (yapraklı/dallı kısmının) bir kerede en fazla %30’u alınmalıdır. Fotoğraflarda bu oranın çok üzerinde bir müdahale görülüyor.
• Seyreltme: Tepeyi tamamen uçurmak yerine; birbirine sürtünen, kurumuş, hastalıklı veya içe doğru büyüyen dallar dipten (dal yastığına zarar vermeden) temizlenmelidir.
• Doğal Form: Ağacın kendi doğal şemsiye veya piramit formu korunmalıdır.

3. Budanan Dallara Ne Oluyor? Ne Olmalı?

Şehir içindeki budama atıkları genellikle iki yoldan gider:

1. Mevcut Uygulama: Çoğunlukla kamyonlarla depolama alanlarına götürülür. Bir kısmı yakacak olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılır veya çöpe gider.
2. Olması Gereken (Geri Kazanım):
   • Yongalama (Chipping): Dalların mobil öğütücülerle küçük parçalara (mulch) dönüştürülmesi gerekir.
   • Malçlama: Bu yongalar parklardaki ağaç diplerine serilerek toprağın nemli kalması sağlanır ve yabancı ot çıkışı engellenir.
   • Kompost: Yeşil ince dallar ve yapraklar organik gübreye dönüştürülmelidir.
   • Biyokütle: Büyük parçalar enerji üretimi için biyokütle tesislerine gönderilebilir.