The New York Times Yazdı: Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi İstanbul’un Kaybolan Hafızasına Ayna Tutuyor

Amerikan basınının önde gelen gazetelerinden The New York Times’ta yayımlanan son değerlendirme, Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk’un kurmaca ile gerçeği iç içe geçiren sıra dışı müze projesini yeniden uluslararası gündeme taşıdı. Yazı, yalnızca bir edebiyat eserinin fiziksel mekâna dönüşümünü ele almakla kalmıyor; İstanbul’un geçirdiği kültürel ve toplumsal değişimi de mercek altına alıyor.

Gazetenin yaklaşımında öne çıkan temel vurgu şu: Bu müze bir romanın dekoru değil, hatırlama biçimimizin kendisi. Pamuk’un yarattığı karakterlerin gündelik eşyaları, vitrinlerde sergilendikleri anda bireysel bir aşk hikâyesi olmaktan çıkıp kolektif hafızanın parçalarına dönüşüyor. Ziyaretçi, geçmiş bir hayatın kalıntılarına bakarken kendi anılarıyla da yüzleşiyor.

Müze fikri, edebiyat tarihinde az rastlanan bir cesaret barındırıyor. Roman sayfalarında yaşayan nesneler gerçek dünyada yerini aldığında, kurmaca ile tarih arasındaki sınır bulanıklaşıyor. Bu bulanıklık da izleyiciyi sürekli olarak şu soruya geri götürüyor: Yaşanan ile anlatılan arasındaki mesafe gerçekten ne kadar?

Haberde dikkat çeken bir başka unsur, müzenin dışarıdaki hızlı dönüşümle kurduğu karşıtlık. İstanbul büyür, yenilenir ve kimi zaman geçmişini geride bırakırken, bu bina eski zamanların ritmini korumaya çalışıyor. Böylece yapı, yalnızca sergi alanı değil; unutmaya karşı geliştirilmiş kültürel bir refleks haline geliyor.

Vitrinlerdeki nesnelerin gösterişten uzak oluşu da bilinçli bir tercih olarak yorumlanıyor. Büyük tarihsel anlatılar yerine sıradan insanların hayatlarına ait parçalar öne çıkıyor. Bir toka, bir mutfak eşyası ya da gündelik hayattan küçük bir ayrıntı, ziyaretçinin gözünde aniden derin bir anlam kazanabiliyor. Çünkü herkes kendi hikâyesinin izini sürebileceği bir kapı buluyor.

The New York Times’ın değerlendirmesi, Pamuk’un girişimini romantik bir nostalji olarak görmüyor. Aksine, modern kent yaşamının hafızayla kurduğu kırılgan ilişkiye dair güçlü bir uyarı olarak okuyor. Eğer hatırlamak için çaba göstermezsek, şehirlerin ruhu da eşyalarla birlikte sessizce ortadan kaybolabilir.

Sonuçta müze, yalnızca edebiyat meraklılarının değil, İstanbul’un dününü ve bugününü anlamaya çalışan herkesin uğraması gereken bir durak olarak beliriyor. Yazının bıraktığı izlenim net: Bu kapıdan içeri girenler yalnızca bir romanın değil, bir dönemin tanıklığıyla karşılaşıyor.