ANKARA – Türkiye Cumhuriyeti’nin erken döneminde inşa edilen ve başkentin kimliğini şekillendiren mimari miras, son yıllarda hızlanan dönüşüm ve işlev değişiklikleriyle ciddi bir tehdit altında. Uzmanlara göre bu süreç yalnızca yapı kaybı değil, aynı zamanda Ankara’nın tarihsel hafızasının silinmesi anlamına geliyor.
Uluslararası analizlerde de vurgulandığı üzere, Ankara’da erken Cumhuriyet dönemine ait pek çok kamu yapısı ya yıkıldı ya da işlevsiz bırakıldı. Bu yapılar, modern Türkiye’nin kuruluş ideallerini temsil eden sembolik mimari örnekler olarak değerlendiriliyor.
Mimar Kemal Okulu Kapanıyor: 99 Yıllık Eğitim Hafızası Son Buluyor
Bu sürecin en çarpıcı örneklerinden biri, Kızılay’da bulunan ve 1927 yılında Mimar Kemaleddin tarafından tasarlanan Mimar Kemal İlkokulu / Ortaokulu oldu.
Yaklaşık 99 yıllık geçmişe sahip okul, “eğitim ve öğretime elverişli olmadığı” gerekçesiyle boşaltılarak idari kullanıma dönüştürülüyor.
Cumhuriyet dönemi mimarisinin özgün örneklerinden biri olan yapı; yüksek tavanları, kemerli pencereleri ve anıtsal giriş düzeniyle Ankara’nın planlı gelişiminin simgeleri arasında yer alıyordu. Ancak alınan kararla birlikte okulun eğitim işlevi sona erdirilerek idari birimlere tahsis edilmesi planlanıyor.
Veliler, mezunlar ve kent uzmanları karara tepkili. Çünkü bu yapı yalnızca bir okul değil; kent hafızasının önemli bir parçası olarak görülüyor.
Hazine Binası Boş: Satış Gündemde
Benzer şekilde Ankara’da önemli bir kamu yapısı daha işlevini kaybetmiş durumda. Emek’te bulunan eski Hazine Müsteşarlığı binası, 2023 yılından bu yana kullanılmıyor ve büyük ölçüde boş durumda.
Kamu kurumlarının yeni yerleşkelere taşınmasıyla birlikte bina atıl hale gelirken, yakın dönemde satışa çıkarılması seçeneğinin gündemde olduğu ifade ediliyor. Bu gelişme, kamu mülkiyetindeki Cumhuriyet dönemi yapılarının geleceği konusunda yeni tartışmalar yaratıyor.
Yıkılan Kurumlar, Boşalan Alanlar
Ankara’da yaşanan dönüşüm yalnızca tekil örneklerle sınırlı değil. Başkentin simgesi haline gelmiş birçok önemli kamu yapısı son yıllarda yıkıldı:
• Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü binası
• Etibank Genel Müdürlüğü binası
• İller Bankası Genel Müdürlüğü binası
• Bayındırlık ve İskân Bakanlığı binası
• İmar ve İskân yapıları
Bu binaların önemli bir bölümü, Cumhuriyet’in planlı kentleşme anlayışının ürünü olan nitelikli modern mimarlık örnekleriydi.
Ancak yıkım sonrası ortaya çıkan tablo daha da çarpıcı:
Bu alanların çoğu uzun süre boş bırakıldı ve geçici ya da kalıcı olarak otoparklara dönüştürüldü.
Uzmanlara göre bu durum, yalnızca mimari kayıp değil; aynı zamanda kamusal alanın nitelik kaybı ve kent estetiğinin gerilemesi anlamına geliyor.
Bir Dönemin Mimari Kimliği Sessizce Yok Oluyor
Erken Cumhuriyet döneminde inşa edilen kamu yapıları:
• Kentin planlı gelişiminin taşıyıcı unsurlarıydı
• Kamusal yaşamın merkezinde yer alıyordu
• Modernleşme ideolojisinin fiziksel temsilini oluşturuyordu
Bugün ise bu yapıların bir kısmı yıkılıyor, bir kısmı boş bırakılıyor, bir kısmı ise özgün işlevinden koparılarak farklı kullanımlara devrediliyor.
Kent Hafızası mı, Gayrimenkul Değeri mi?
Mimar Kemal Okulu’nun kapanması, Hazine binasının boş kalması ve çok sayıda kamu yapısının yıkılması, Ankara’da şu temel soruyu yeniden gündeme getiriyor:
Cumhuriyet’in mimari mirası korunacak mı, yoksa kısa vadeli kullanım ve gayrimenkul değeri mi öncelik olacak?
Uzmanlar, geri dönüşü mümkün olmayan bir eşikte olunduğunu vurgulayarak, Ankara’nın kimliğini oluşturan bu yapıların korunması ve yeniden işlevlendirilmesi çağrısında bulunuyor.
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
